Bồ công anh thuộc loài rau diếp, có bốn giống:
Một giống cây lá nhỏ và dài, thân cây thấp, lá mọc lan trên mặt đất như là rau diếp đắng. Vào tháng hai, ba, ở giữa cây trổ lên một cái nõn thẳng, trên có hoa như hoa cúc vàng, bẻ ra có sữa trắng.
Một giống thân cao, trên ngọn có nhiều lá áp vào thân, lá nhỏ và dài có nhiều sữa trắng, trên nõn có nhiều hoa sắc vàng, ở trong có nhiều tua.
Một giống thân và lá cũng như thế nhưng sắc tím.
Một giống nữa lan trên đất; lá mặt trên sắc xanh, mặt dưới tím, tục gọi là tử hoa địa đinh, hoa cây này cũng tím.
Tất cả các giống kể trên đều có tính bình, không độc, khí lạnh, vị đắng hơi ngọt, mùi thơm nồng.
Tháng 4, tháng 5 thu hái về rửa sạch phơi trong dâm cho khô (gọi là phơi âm can). Thứ nào lá nhỏ và dài, thân và cành sắc tím là tốt nhất.
Bồ công anh có công dụng: giải nhiệt độc và trễ khí (khí), chữa nhọt vú sưng có hạch, làm cho tiêu hẳn đi, thanh huyết và thêm sữa, bổ dạ dày, lợi tiểu tiện, chữa thủy thũng.
Hoa màu vàng, giống như hoa cúc nhưng nhỏ xíu (đường kính 2 cm). Cuống hoa dài 30cm, bế quả có lông màu trắng xếp thành hình cầu. Nếu ngắt cuống hoa và thổi nhẹ vào bế quả, những sợi tơ trắng nhỏ sẽ bay ra và cuốn theo chiều gió.
Bồ công anh còn gọi là nha sư (dent de lion: răng sư tử) vì lá giống hình răng con sư tử.
Rễ và cây bồ công anh được dùng làm thuốc xổ nhẹ: Giải độc, chữa nhọt. Người u dùng lá và rễ bồ công anh làm thuốc xổ, tẩy và lọc máu.
Thiên lý
Nhân dân ta thường nấu canh hoa và lá thiên lý non để ăn cho mát và bổ. Thiên lý (còn có tên khác là hoa lý, dạ lai hương) là loại dây leo, dài hàng mét, thân non có lông, lá mọc đối, hoa màu vàng lục, thơm. Lá và hoa thiên lý được thu hái vào mùa hạ, dùng tuói. Rễ thu hái vào mùa thu, phơi hoặc sấy khô. Cây thiên lý được dùng làm thuốc trong những trường hợp sau:
Hằng ngày ăn canh nấu lá non hoặc hoa thiên lý với liều 20-30g để chữa giun kim.
Canh hoa thiên lý nấu với rau khủ khởi và lá non mướp đắng có tác dụng mát, bổ và an thần, giúp dễ ngủ, ngủ ngon, bớt mệt mỏi, chữa sốt nhẹ, lao lực.
Rễ thiên lý (10-20g) thái nhỏ, sắc với 200ml nước còn 50ml, uống hết 1 lần, uống hằng ngày. Thuốc có tác dụng chữa đái buốt, có máu hoặc cặn trắng.

Comments are closed.