Tuyến bả tiết ra chất bã nhờn gồm chủ yếu cholesterol và axit béo. Chất bã theo nang lông tản lên bề mặt da thành một màng mỏng như lớp quang dầu, gọi là phim bả (phim lipid). Màng này có tác dụng làm lớp sừng không ngấm nước, dẻo dai, mềm mại, đồng thời có khả năng chống đỡ với nhiều loại vi khuẩn, nấm mốc.
Ở một số người tuyến bả hoạt động quá mạnh, chất bã tiết ra quá nhiều, ứ đọng lại ở đầu lỗ nang lông, kết hợp với các tế bào sừng đã róc, tạo thành một nút nhỏ ở đầu lỗ nang lông, gọi là nhân trứng cá. Mặt (trán, má, cằm), vùng giữa ngực, giữa hai bả vai là nơi tập trung nhiều tuyến bả hơn cả (có đến 400 – 500 tuyến trên 1cm2). Từ dậy thì đến 25 – 30 tuổi là thời kỳ tuyến bả hoạt động mạnh nên cũng dễ bị trứng cá hơn cả. Nhân trứng cá vít đầu lỗ nang lông tạo môi trường thuận lợi cho một số vi khuẩn yếm khí phát triển gây viêm. Tùy mức độ viêm nhẹ, nặng, nông, sâu mà người ta phân biệt thành nhiều thể trứng cá, như trứng cá nhân, trứng cá sẩn là những thể nhẹ, giản đơn, chưa có biến chứng. Nếu có bội nhiễm cấp tính hoặc mạn tính sẽ thành trứng cá mụn mủ, trứng cá bọc, áp xe.
Nguyên nhân trứng cá khá phức tạp, có liên quan tới nhiều yếu tố thần kinh, tiêu hóa, nội tiết, nhất là tuyến sinh dục. Nội tiết tố nam tự do tăng nhiều, đọng lại ở tuyến bã, kích thích tuyến bã tăng tiết, vít kín đầu lỗ nang lông, làm cho nhiều loại tạp khuẩn tăng sinh, trong đó có Propiono bacterium acnes. Loại tạp khuẩn này càng phát triển, càng tiết ra một chất men gây viêm thành nang lông, càng làm vít đầu lỗ nang lông, tạo thành một vòng luẩn quẩn, làm trứng cá kéo dài mãi cho tới sau 25 – 30 tuổi mới tự nhiên giảm dần, dù không được điều trị.
Ngoài ra còn có những loại trứng cá gây nên do dị ứng với một số thức ăn, thuốc hoặc do tiếp xúc với một số hóa chất (dầu mỡ, nhựa đường). Những năm gần đây, bệnh trứng cá ở nữ giới có chiều hướng gia tăng, có lẽ có vai trò của nhiều loại mỹ phẩm không đảm bảo chất lượng.
Cần khám xét tỉ mỉ toàn diện mới xác định được nguyên nhân cụ thể của từng người. Người bệnh không nên vội vàng tự cho mình xấu máu, yếu gan, phong, lao, hoa liễu sinh ra bi quan, lo lắng, dẫn tới xử lí sai lầm, làm bệnh nặng thêm.
Vì nguyên nhân phức tạp nên điều trị còn khó khăn.
Nếu thỉnh thoảng chỉ nổi vài nhân trứng cá, nhất là ở nữ giới thời kỳ kinh nguyệt hoặc nam giới tuổi thanh xuan, thì coi như trứng cá sinh lí, không có gì đáng ngại.

Comments are closed.